Hij is geen man van gladde praatjes of modewoorden. Nee, Erik Dam leunt niet achterover en zegt dat alles ‘goed voelt’. In 2004 richt hij loopbaan- en re-integratiebureau Ergonad op. Hij is duidelijk, nuchter en betrokken. “Wat you see is what you get,” zegt hij zelf. “Ik ben een jongen van het platteland. Als iemand plat wil praten, dan doe ik dat. Maar ik zeg ook waar het op staat.”
“We begeleiden mensen bij alles wat met werk te maken heeft,” legt Erik uit. “Van studiekeuze tot loopbaanvragen, van re-integratie tot tweede spoor-trajecten na langdurige ziekte. Ook startende ondernemers kloppen bij ons aan.” Ergonad richt zich vooral op het individu, maar werkt ook veel samen met bedrijven en overheden. Dat gebeurt vanuit meerdere locaties. Erik werkt zelf vanuit Fleringen, maar Ergonad heeft ook vestigingen in onder meer Almelo (de Javatoren), Enschede, Hengelo, Zwolle, Hardenberg en Meppel. “We werken met dertien mensen, allemaal zelfstandigen. Zo houden we het flexibel, maar wel professioneel.”
Registerprofessional
Erik begint zijn loopbaan bij het arbeidsbureau (voorloper van het UWV), zit tien jaar in het uitzendwezen en wordt daarna gevraagd om boeren te begeleiden die moeten stoppen met hun bedrijf. “Dat was pittig werk. Mensen raakten niet alleen hun inkomen kwijt, maar ook hun identiteit.” Van daaruit rolt hij de loopbaanbegeleiding in. Met zijn HRM-achtergrond volgt hij post-hbo-opleidingen en werkt inmiddels al zo’n dertig jaar in het vak. “Ik vind het heerlijk om mensen verder te helpen. Of je nu personeelsadviseur bent of loopbaanbegeleider, in de kern doe je hetzelfde.”
Kwaliteitskeurmerk
Eén ding wil hij daarbij altijd benadrukken: hij noemt zichzelf geen coach. “Iedereen kan zich tegenwoordig coach noemen. Ik ben register loopbaanprofessional. Dat betekent dat je hbo-opgeleid bent en veel ervaring hebt. Je moet elke paar jaar opnieuw laten certificeren. Net als een accountant. Ik ben NOLOC-geregistreerd. Dat is een kwaliteitskeurmerk voor loopbaanprofessionals, waarbij je permanent PE-punten moet halen. Dat geeft zekerheid voor mijn opdrachtgevers, maar ook voor mij. Bedrijven en overheden werken bij re-integratie uitsluitend met gecertificeerde partijen. Ze willen kwaliteit en betrouwbaarheid. En terecht.”
Talenten en vaardigheden
De mensen die bij Erik aankloppen, zitten vaak vast. “Ze zeggen: ‘Het werk dat ik doe, vind ik niet meer leuk. Wat past nog meer bij mij?’ Dan starten we een loopbaantraject om dat te onderzoeken.” Bij re-integratie komt er meer bij kijken. “Na een jaar ziekte is een werkgever verplicht een tweede spoor-traject in te zetten. Eerst kijk je intern, maar als dat niet lukt, ga je extern verder. Dan doen we loopbaanonderzoek, beroepskeuze- en soms psychologisch onderzoek. We kijken naar talenten, vaardigheden en welk werk daarbij past.”
Nutteloos advies
Erik begeleidt jaarlijks meer dan honderd mensen. Soms in korte trajecten, soms langdurig. Daarnaast doet hij veel studiekeuzeadvies. “Twee of drie gesprekken kunnen voor een jongere al genoeg zijn om helder te krijgen welke opleiding past.” Alleen al in de gemeente Tubbergen hielp hij ruim 500 jongeren bij hun studiekeuze. “Negentig procent is daarmee verder gegaan. Dat vind ik prachtig.” De aanpak is daarbij cruciaal. “Op school kan uit een test komen dat iemand in de zorg kan werken. Maar als je bijvoorbeeld niet tegen bloed kunt, heb je niets aan zo’n advies. Wij kijken breder: hoe analytisch ben je, hoe ondernemend, hoe sociaal? Dat zegt veel meer.”
Wielerkoers
Op de website vergelijkt Ergonad het werkzame leven met een wielerkoers. Een metafoor die Erik na aan het hart ligt. “Je loopbaan is een renbaan met hindernissen, bergen en dalen. Soms zit de wind mee, soms vol tegen.” Wat hem opvalt, is dat mensen zich soms machtelozer voelen dan nodig is. “We leven in een maatschappij waarin rechten belangrijk zijn, maar waarin eigen regie soms onderbelicht blijft. Veel mensen laten dingen gebeuren, vaak zonder dat ze zich realiseren dat ze eerder hadden kunnen bijsturen.”
Uithuilen
Hij is duidelijk: “Je hoort mensen klagen over hun werkgever, terwijl ze zich soms onvoldoende realiseren dat ze zelf ook keuzes hebben. Tegelijkertijd zie je dat organisaties in moeilijke tijden vooral naar cijfers moeten kijken. Dat vraagt om realisme van beide kanten. Dat betekent niet dat emoties er niet mogen zijn. Uithuilen mag. Daar hoort tijd en ruimte bij. Tegelijk helpt het om daarna stap voor stap te kijken: wat kan ik binnen deze situatie wél beïnvloeden? Pas dan kun je vooruit.”
Anders reageren
Veranderen is volgens Erik lastig. “Je wordt niet ineens iemand anders. Maar je kunt je wel leren anders met situaties om te gaan. Als je telkens tegen dezelfde dingen aanloopt, moet je iets anders gaan doen of anders reageren. Meer voor jezelf opkomen. Dat heeft niets met opleidingsniveau te maken.”
Kruiwagen
Een groot misverstand over loopbaanbegeleiding is volgens Erik dat hij mensen ‘aan een baan helpt’. “Zo werkt het niet. Stel dat ik je naar een werkgever krui en die denkt: kan hij zelf niet lopen? Dan gaat het mis.” Hij lacht: “Ik geef handvatten, inzichten, een netwerk. Maar jij moet het zelf doen. Dat is regie nemen.” Die houding komt hij ook tegen bij militairen, met wie hij acht jaar werkt. “Die zijn gewend opdrachten uit te voeren. Dan merk je soms dat mensen verwachten dat iemand anders het voor hen oplost. Juist daar probeer ik duidelijk te maken: je krijgt begeleiding, maar je moet zelf blijven lopen.”
Pluimveehouder
Erik maakt veel mee, maar sommige verhalen blijven hangen. Zoals die van een pluimveehouder. “Hij had nooit anders gedaan. Zijn vader overleed jong, hij nam het bedrijf over, maar het paste eigenlijk niet bij hem. Hij had aardrijkskunde gestudeerd.” Na sanering van het bedrijf volgt een loopbaantraject. “Via mijn netwerk kwam hij in contact met een scholengemeenschap en werd hij amanuensis. Hij zei: ‘Dit is de beste keuze van mijn leven.’ Dat je daar een rol in mag spelen, dat is geweldig.”
Twente als thuisbasis
Erik is geboren in Diever, groeit op in Den Ham en woont al jaren in Fleringen. Hij is getrouwd met Hetty, een boerendochter uit het dorp, en is inmiddels 35 jaar getrouwd. Samen hebben ze twee zoons, Simon en Wieger, beiden zelfstandig ondernemer. “De genen zijn doorgegeven,” lacht hij. Fleringen voelt als thuis. “Kleinschalig, gemoedelijk. Iedereen kent elkaar. Dat vind ik prettig.” Hij ziet vooral de voordelen: rust, betrokkenheid en saamhorigheid. “Als er iets gebeurt, werkt het hele dorp mee.”
Gitaar
Erik is actief in het verenigingsleven, was betrokken bij sport, carnaval, de Kroezeboomfeesten en de medezeggenschapsraad van de basisschool. Hij schrijft teksten voor gala’s in Fleringen en Albergen en speelt gitaar in de band Tuckermen. “Jaren 70- en 80-muziek, Top 2000-werk. Een heerlijke uitlaatklep na een drukke werkweek.”
Trends
De arbeidsmarkt verandert snel, ziet Erik. Automatisering maakt rapportages eenvoudiger, maar begeleiding blijft mensenwerk. “Mensen blijven korter bij eenzelfde werkgever. Een vaste baan bestaat eigenlijk niet meer. Misschien is het wel gezond om elke vijf jaar iets anders te doen. Competenties worden belangrijker dan diploma’s.” Daarom blijft zijn boodschap helder: “Als je nu al voelt dat je niet lekker zit in je werk, waarom zit je er dan nog? Inkomen is belangrijk, maar dat kun je ook ergens anders verdienen. Dat geldt ook voor de 60-plusser. “Voor die groep is het vaak lastiger, maar met realistische stappen en een goed plan blijken er toch vaak meer mogelijkheden dan men vooraf denkt.”
Tekst: Astrid Olde Olthuis
Foto’s: Dané Lesscher en Frank Visschedijk